Mastopeksi Kimlere Uygulanır? Sarkma Dereceleri

Mastopeksi; meme başı ve meme dokusu sarkmış, yani göğüs üzerinde olması gereken seviyenin altına inmiş kişilere uygulanır. Belirleyici ölçüt memenin büyüklüğü değil, meme başının meme altı kıvrım çizgisine göre nereye düştüğüdür. Meme başı bu çizginin altına inmişse dikleştirme gündeme gelir; hâlâ çizginin üzerindeyse çoğu zaman ameliyata gerek yoktur. Kararın kendisi ise her hastada muayeneyle verilir, çünkü sarkmanın derecesini gözle tahmin etmek yanıltıcıdır.

Bu yazıda tek bir soruya odaklanıyoruz: kim mastopeksi için uygun adaydır, kim değildir? Meme büyütme, küçültme ve tekniklerin tümünü kapsayan geniş anlatım için meme estetiğinin bütününü ele alan rehber sayfasına bakabilirsiniz. Burada sadece sarkma ve dikleştirme kararını konuşacağız.

Sarkma (ptozis) nedir, nasıl derecelendirilir?

Meme sarkmasının tıptaki adı ptozistir. Cerrahlar sarkmayı gözle "az" ya da "çok" diye değil, ölçülebilir bir referansa göre sınıflar: meme altı kıvrım çizgisi. Bu, memenin göğüs kafesine bağlandığı alttaki katlanma hattıdır. Meme başının bu hatta göre konumu, sarkmanın derecesini ve buna bağlı olarak hangi işlemin gerektiğini belirler.

Yaygın kullanılan sınıflama şöyledir:

Bu tablodaki "psödoptozis" satırı önemlidir. Bazı kadınlarda meme başı hâlâ iyi konumdadır ama memenin alt yarısı boşalıp aşağı dökülmüştür. Görünüm sarkık olsa da bu durumda klasik dikleştirme her zaman doğru yanıt değildir; kimi hastada hacim eklemek yeterli olur. Yalancı sarkmayı gerçeğinden ayırmak, ameliyatın gerekli olup olmadığını değiştirdiği için muayenenin en kritik anlarından biridir.

Kimler mastopeksi için uygun adaydır?

Aşağıdaki tabloların bir ya da birkaçı sizin için geçerliyse, dikleştirme değerlendirmesi mantıklıdır. Yine de bu bir kontrol listesi değil, muayeneye gitmek için gerekçedir.

• Meme başı kıvrım çizgisinin altına inmiş kişiler. Sarkmanın en net göstergesi budur. Meme başı aşağı ya da yere doğru bakıyorsa dikleştirme büyük olasılıkla gündeme gelir.
• Gebelik ve emzirme sonrası meme şekli değişenler. Emzirme bittikten sonra meme dokusu boşalır, deri gerilip gevşer ve meme aşağı çöker. Bu, dikleştirme isteyen hastaların en sık grubudur. Emzirmenin bitmesinden sonra memenin son halini alması için genellikle en az 6 ay beklenir.
• Belirgin kilo verdikten sonra meme boşalması yaşayanlar. Hızlı ya da büyük miktarda kilo kaybı meme hacmini düşürür; geride gevşemiş deri ve sarkmış bir meme kalır.
• Yaşa ve yerçekimine bağlı doğal gevşeme yaşayanlar. Zamanla derinin esnekliği azalır, bağ dokusu gevşer. Bu herkeste aynı hızda olmaz; deri yapısı ve genetik belirleyicidir.
• İki meme arasında konum farkı (asimetri) olanlar. Bir memenin diğerinden belirgin aşağıda olması da dikleştirmeyle dengelenebilecek bir durumdur.
• Genel sağlığı ameliyata elverişli ve beklentileri gerçekçi olanlar. Bu, her estetik ameliyatın ortak zeminidir.

Sık sorulan bir soruya net cevap: memenin küçük ya da büyük olması tek başına ölçüt değildir. Küçük ama sarkık bir meme de, büyük ve dolu bir meme de dikleştirmenin adayı olabilir; belirleyen hacim değil, meme başının konumu ve doku düzenidir.

Hacim de eksikse: dikleştirme mi, protez mi, ikisi birden mi?

Uygulamada en sık karışan nokta budur. Dikleştirme sarkmayı düzeltir ama memeye hacim eklemez; var olan dokuyu yukarı toplayıp yeniden şekillendirir. Bu yüzden hastanın asıl sorununu ayırt etmek gerekir:

• Sarkma var, hacim yeterli → tek başına dikleştirme çoğu zaman yeterlidir.
• Sadece hacim eksik, gerçek sarkma yok → hacim eklenmesi (örneğin protez) sorunu çözebilir; bu durumda ayrıca dikleştirmeye gerek olmayabilir.
• Hem sarkma hem hacim eksikliği var → dikleştirmeyle birlikte protez yerleştirilmesi planlanabilir. Özellikle üst kutbu boşalmış, "dolu" bir dekolte isteyen hastalarda tek başına dikleştirme bu dolgunluğu sağlayamaz.

Hafif sarkmalarda bazen tek başına protez yeterli toparlamayı sağlarken, orta ve ileri derecede protez sarkmayı düzeltmez; hatta ağırlığıyla zamanla artırabilir. İki işlemin aynı seansta mı yoksa iki ayrı aşamada mı yapılacağı doku kalitesine ve sarkmanın derecesine göre hekim tarafından değerlendirilir.

Hacim tamamen doğal yoldan, kişinin kendi yağıyla da bir miktar artırılabilir; bunun sınırlarını yağ transferinin nasıl yapıldığı ve sınırları sayfasında ayrıntılandırdık.

Kimlere uygulanmaz ya da ertelenir?

Bazı durumlar ameliyatı tümden engellemez ama zamanlamasını değiştirir ya da öne birkaç adım koyar.

• Aktif gebelik ve emzirme dönemi. Bu dönemde meme sürekli değiştiği için ameliyat anlamsızdır. Emzirme bittikten sonra en az 6 ay beklenir.
• Yakın gelecekte çocuk planı. Tıbbi bir engel değildir; ancak yeni bir gebelik dikleştirmenin sonucunu yeniden bozabilir. Bu yüzden çocuk planı olan hastalarda zamanlama muayenede ayrıca konuşulur.
• Yakın dönemde ciddi kilo verme planı. Belirgin kilo değişimi meme şeklini yeniden bozacağından, ideal kiloya yaklaştıktan sonra ameliyat daha kalıcı sonuç verir.
• Meme dokusunda değerlendirilmemiş kitle veya şüpheli görüntüleme bulgusu. Böyle bir durumda önce meme/genel cerrahi değerlendirmesi tamamlanır; ameliyat planı beklemeye alınır.
• Kontrolsüz diyabet, kanama bozukluğu, aktif enfeksiyon gibi cerrahi riski yükselten tablolar. Bunlar kontrol altına alınmadan ameliyat planlanmaz.
• Sigara kullanımı. Mutlak engel değildir; ancak dikleştirmede yara iyileşmesini ve özellikle meme başı dolaşımını olumsuz etkilediği için ameliyattan en az 3-4 hafta önce bırakılması istenir.
• Beklentisi katı ve gerçekçilikten uzak olanlar. "Fotoğraftaki gibi olsun" düzeyinde sabit bir beklenti, memnuniyetsizlik riskini artırır. Sonuç kişinin kendi göğüs kafesi, deri kalitesi ve doku miktarı üzerine kurulur.

Yaş konusunda: estetik amaçlı meme ameliyatları için Türkiye'de alt sınır 18'dir. Üst yaş sınırı yoktur; genel sağlık durumu uygun olan her yaştaki hasta değerlendirilebilir.

Muayenede sarkma derecesi nasıl belirlenir?

Karar telefonla ya da fotoğrafla verilmez, çünkü sarkma yatınca ve ayaktayken tamamen farklı görünür. Hekiminiz değerlendirmeyi siz ayaktayken, dik pozisyonda yapar. Bakılan başlıca noktalar:

1. Meme başının kıvrım çizgisine göre konumu. Sarkma derecesinin temel ölçütü budur.
2. Deri kalitesi ve esnekliği. Gevşemiş, çatlak izleri olan deri farklı bir teknik gerektirebilir.
3. Meme dokusunun miktarı ve dağılımı. Hacmin yeterli olup olmadığı, protez eklenip eklenmeyeceğini belirler.
4. İki meme arasındaki asimetri. Neredeyse her kadında bir miktar vardır; plan buna göre kurulur.
5. Meme başı-areola boyutu ve konumu. Dikleştirmede meme başı da çoğu zaman yukarı taşınır.

Bunun yanında yaşa ve risk profiline göre meme ultrasonu ya da mamografi, kan tahlilleri ve anestezi değerlendirmesi istenir. Kullandığınız ilaçları — özellikle kan sulandırıcıları ve hormon preparatlarını — bu görüşmede eksiksiz bildirmeniz gerekir.

Sarkma derecesi tekniği ve izi nasıl etkiler?

Uygun aday olup olmadığınızın yanında, sarkmanın derecesi ameliyatın izini de doğrudan belirler. Bu, hastaların en çok merak ettiği konu olduğu için kısaca değinelim:

• Hafif sarkma → iz genellikle yalnızca meme başının koyu halkası çevresinde kalır.
• Orta sarkma → buna ek olarak meme başından alt kıvrıma inen dikey bir iz (lolipop) oluşur.
• İleri sarkma → dikey ize ek olarak meme altı kıvrımı boyunca yatay bir iz eklenir (ters T).

İzler kalıcıdır; bunu dürüstçe söylemek gerekir. Ancak ilk aylarda kırmızı ve belirgin olan çizgiler zaman içinde soluklaşarak çoğu hastada ince, ten rengine yakın hatlara döner. İz kalitesi kişinin deri yapısına, sigara kullanımına ve bakıma göre değişir.